ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΑ ΣΤΗΝ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ

Έχω παρατηρήσει ότι υπάρχει μια σαφής σύνδεση ανάμεσα στο ζωώδες ένστικτο, την πατριαρχία και τον τρόπο με τον οποίο πολλοί πατεράδες φέρονται σκληρά στα αγόρια τους, με αποτέλεσμα πολλοί άντρες στην κοινωνία μας να μην μιλάνε καν με τους πατεράδες τους. 

Αυτό είναι ένα θέμα που ακουμπά βαθιές, σχεδόν αρχέγονες πλευρές της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Δεν πρόκειται για μια απλή γραμμική σχέση, αλλά για μια σύνθεση βιολογικών καταβολών, κοινωνικών δομών και πολιτισμικών αφηγήσεων που αλληλοενισχύονται. Και σόι πάει το βασίλειο....

Ο άνθρωπος κουβαλά μέσα του κατάλοιπα από την εξελικτική του πορεία. Η επιβίωση, η κυριαρχία, η ιεραρχία μέσα στην ομάδα, όλα αυτά είναι μηχανισμοί που συναντάμε σε πολλά κοινωνικά ζώα. Στα λιοντάρια, για παράδειγμα, τα αρσενικά συχνά επιδεικνύουν επιθετική συμπεριφορά, όχι μόνο απέναντι σε άλλα αρσενικά αλλά και προς τα μικρά τους. Ο ρόλος είναι διπλός, ένα, τα νεαρά αρσενικά απειλούν, έστω και μελλοντικά, τη θέση τους και δύο, τα σκληραγωγούν ώστε να επιβιώσουν την αγριότητα της φύσης τους. Η ένταση, οι συγκρούσεις και οι «δοκιμασίες δύναμης» είναι μέρος μιας άγριας διαδικασίας επιλογής.
Ωστόσο, οι λέαινες δεν είναι παθητικές. Υπάρχουν καταγεγραμμένες συμπεριφορές όπου επεμβαίνουν, προστατεύουν τα μικρά και αντιδρούν επιθετικά όταν το αρσενικό ξεπερνά κάποια όρια. 

Μέσα στην ίδια «αγέλη» συνυπάρχουν η βία και η φροντίδα, η κυριαρχία και η προστασία.

Όταν μεταφέρουμε αυτή την εικόνα στον ανθρώπινο κόσμο, αρχίζει να φαίνεται η προβληματική και πατριαρχική πλευρά της. Ζούμε σε ένα πατριαρχικό κοινωνικό σύστημα όπου έχει ιστορικά ενσωματώσει και ενισχύσει ορισμένες από αυτές τις «ωμές» συμπεριφορές, παρουσιάζοντάς τες ως φυσιολογικές ή ακόμη και απαραίτητες. 

Η ιδέα ότι «το αγόρι πρέπει να σκληρύνει», ότι «ο πατέρας οφείλει να το κάνει άντρα», συχνά μεταφράζεται σε αυστηρότητα, καταπίεση συναισθημάτων, σκληρότητα και κάποιες ακραίες φορές και σε βία. 

Εδώ όμως συμβαίνει το εξής: ενώ στο ζωικό βασίλειο η επιθετικότητα συνδέεται άμεσα με την επιβίωση, στον άνθρωπο γίνεται ιδεολογία. Ο πατέρας δεν αντιδρά απλώς ενστικτωδώς· ενεργεί μέσα σε ένα πολιτισμικό πλαίσιο που του λέει ότι η τρυφερότητα είναι αδυναμία και ότι η σκληρότητα είναι μορφή «εκπαίδευσης».

Το αποτέλεσμα είναι ότι πολλά αγόρια μεγαλώνουν μαθαίνοντας να καταπνίγουν την ευαισθησία τους, να φοβούνται την αποδοχή και να ταυτίζουν την αγάπη με την έγκριση που κερδίζεται μέσα από αντοχή στον πόνο. Έτσι, η «αγριάδα» περνά από γενιά σε γενιά, όχι ως βιολογική αναγκαιότητα, αλλά ως κοινωνική κληρονομιά, η οποία δεν βοηθάει την εξέλιξη μας σαν ανθρωπότητα αλλά μας πηγαίνει πίσω. 

Όπως και στις λέαινες που επεμβαίνουν για να προστατεύσουν τα μικρά, έτσι και στην ανθρώπινη κοινωνία υπάρχουν δυνάμεις που αντιστέκονται. Μητέρες, αλλά και πατέρες και οργανισμοί, σχολεία, πνευματικά κέντρα, που επαναπροσδιορίζουν τον ρόλο τους, αρχίζουν να σπάνε αυτό το μοτίβο. Δείχνουν ότι η δύναμη δεν βρίσκεται μόνο στην επιβολή, αλλά και στη φροντίδα, στην ενσυναίσθηση, στην συνειδητότητα, στην ικανότητα να επιτρέπεις στο παιδί να είναι ολόκληρο.

Η ουσία, λοιπόν, δεν είναι να αρνηθούμε το ένστικτο, αλλά να το κατανοήσουμε και να το μετασχηματίσουμε. Ο άνθρωπος δεν είναι λιοντάρι· έχει τη δυνατότητα να επιλέγει. Ο άνθρωπος έχει συνειδητότητα που τον βοηθάει, αν την χρησιμοποιήσει, να εξελιχθεί και να εξελίξει όσους βρίσκονται κοντά του. Έχουμε την επιλογή. 

Την επιλογή να εργαστούμε με τον εαυτό μας, με χίλιους τρόπους, μέσω ψυχολογίας, ομοιοπαθητικής, χορού, προσευχής, ασκήσεως τους πνεύματος και τους σώματος μέ κάθε δυνατό τρόπο ώστε να ξεπεράσουμε το βαθύ αυτό ένστικτο ώστε να μην το περάσουμε στα παιδιά μας. 

Και ίσως η πιο ριζική πράξη επίλυσης, απέναντι σε μια πατριαρχική κληρονομιά δεν είναι η σύγκρουση με τη βία, την διαμάχη, τον ανταγωνισμό, αλλά η συνειδητή επιλογή ενός άλλου τρόπου σχέσης, ενός τρόπου που δεν βασίζεται στον φόβο, αλλά στη σύνδεση, την ειλικρήνεια, την αποδοχή του άλλου όπως είναι. 

Αν θέλουμε πραγματικά να ξεπεραστεί αυτό το μοτίβο σε κοινωνικό επίπεδο, δεν αρκεί απλώς να αλλάξουμε συμπεριφορές στην επιφάνεια· χρειάζεται μια πιο βαθιά, εσωτερική μετατόπιση. Γιατί η πατριαρχική σκληρότητα που περιγράψαμε δεν είναι μόνο ένα «σύστημα έξω από εμάς» ζει και μέσα μας, ως εσωτερικευμένη φωνή, ως φόβος, ως άμυνα, σε γυναίκες, άντρες, παιδιά και το συναντάμε σε όλο το φάσμα των κοινωνικών τάξεων. Η καρδιά μας είναι δεσμευμένη, σε κοινωνικά συμπλέγματα. Η καρδιά είναι φτιαγμένη για να πετάει, να χαίρεται ανέμελα την ζωή, να ευφραίνεται και να ευφραίνει. 

Η πνευματική δουλειά με τον εαυτό σημαίνει πρώτα απ’ όλα επίγνωση. Να μπορέσει ένας άνθρωπος να δει καθαρά πότε λειτουργεί από φόβο, πότε από ανάγκη ελέγχου, πότε από πληγή, παλιό τραύμα, προβολή κτλ. Πολλοί πατεράδες/μητέρες που φέρονται σκληρά δεν το κάνουν επειδή είναι «κακοί», αλλά επειδή έτσι έμαθαν να επιβιώνουν συναισθηματικά. Η αγάπη τους πέρασε μέσα από φίλτρα αυστηρότητας, σκληράδας κι απόστασης.

Η πνευματική προσέγγιση δεν δικαιολογεί τη βία, την απογυμνώνει, εκθέτωντας την στην ωμή πραγματικότηττα. Δείχνει ότι πίσω από τη σκληρότητα υπάρχει συχνά ανεκπλήρωτος πόνος, καταπιεσμένη ευαλωτότητα, μια βαθιά ανάγκη για σύνδεση που ποτέ δεν εκφράστηκε.

Από εκεί και πέρα, αρχίζει η ευθύνη. Όχι ως βάρος, αλλά ως δυνατότητα. Να σταματήσει κάποιος τον κύκλο μέσα του, να επιτρέψει στον εαυτό του να νιώσει χωρίς ντροπή, χωρίς κριτική, να μάθει να εκφράζεται χωρίς επιβολή, να δει τη δύναμη όχι ως κυριαρχία, αλλά ως παρουσία. 

Αυτό είναι βαθιά πνευματική εργασία. Και δεν είναι εύκολη, γιατί πάει κόντρα σε γενιές προγραμματισμού. Αλλά κάποιος πρέπει να την κάνει. Και το καλό είναι ότι την στιγμή που το επιλέξουμε σαν επιλογή, και πούμε τέλος όλα είναι συνειδητότητα απο εδώ και πέρα, πως να βοηθηθώ, πως να μάθω, πως να φερθώ, τότε όλα μαγικά αλλάζουν προς το καλύτερο. Διότι όλα είναι στο μυαλό μας και το πιο δυνατό εργαλείο είναι ο νους μας, σε σύνδεση με την καρδιά, η νική είναι αναπόφευκτη. Το Φως είναι παντού, είναι μεγάλο, είναι τα πάντα όλα. 

Σε συλλογικό επίπεδο, η αλλαγή έρχεται όταν αρκετοί άνθρωποι κάνουν αυτή τη δουλειά. 
Με έναν τρόπο, είναι σαν να περνάμε από το ένστικτο στην επίγνωση. Το ένστικτο λέει «επικράτησε ή θα χαθείς». Η επίγνωση λέει «σύνδεσε, κατανόησε, μετουσίωσε και επικοινώνησε μέσα απο την καρδιά σου». 

Το μυστικό λοιπόν εδώ είναι η καρδιά και ο δρόμος της καρδιάς. Η καρδιά σαν μυς, έχει το σχήμα της σπείρας και όπως όλες οι σπείρες τα περνάει όλα και τα μετουσιώνει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο για την φωτεινή πνευματική εξέλιξη του ανθρώπου. Πως κατεβάζουν τα χωνιά το νερό σε σπειροειδή μορφή? Έτσι και η καρδιά μετουσιώνει τα συναισθήματα βήμα βήμα, όχι γραμμικά αλλά σε σπειροειδή μορφή, ήρεμα κι ευγενικά κατεβάζει πληροφορίες και ιδέες που ενσωματώνονται με τη σειρά τους σαν βίωμα. 
Η κατανόηση δηλαδή έρεχται μετά απο ένα διάστημα, όχι άμεσα.

Ο δρόμος της καρδιάς ξεκινάει με την συγχώρεση και την αγάπη εαυτού. 

Μετά έρχεται η φροντίδα εαυτού και μετά μπορείς να φροντίσεις, αγαπήσεις και να συγχωρήσεις και τους άλλους. 

Χωρίς αυτό το βήμα, της αυταγάπης (με κάθε δυνατό δημιουργικό τρόπο), δεν μπορείς να φροντίσεις κάποιον άλλο και αυτό είναι όλο το πρόβλημα μας σαν κοινωνία.

Ο άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να πάρει την ίδια ενέργεια που κάποτε εκφραζόταν ως αγριάδα και να τη μετατρέψει σε συνείδηση, φροντίδα, δημιουργία και αληθινή ανθρώπινη καρδιακή σύνδεση. Είναι το μοναδικό ον στον πλανήτη που του έχει δωθεί η επιλογή... ας την χρησιμοποιήσουμε.

Επιλογή, να χρησιμοποιήσω το ζωώδες ένστικτο μου με υγιή δημιουργικό τρόπο, ώστε να είμαι χρήσιμο κομμάτι της ανθρώπινης εξέλιξης, επιλογή μετουσίωσης, επιλογή ανέλιξης, επιλογή θέασης. 

Στο μέλλον τα παιδιά θα το πετύχουν, με την βοήθεια μας, ποτέ δεν είναι αργά να κάνουμε το σωστό. Πάντα είναι η σωστή στιγμή να εκφράσουμε την συγνώμη μας, την συγχώρεση και την αυταγάπη. 

Θα κλείσω με την έκρφαση "Ας είναι ευλογημένο", για να θυμηθούμε και τον Άγιο Παίσιο, ένα λαμπρό παράδειγμα της ανελιγμένης πατριαρχίας.